W obchody Wszystkich Świętych w 2024 roku włączyli się aktorzy, politycy i wolontariusze, którzy kwestowali przy największych nekropoliach w kraju. Zbiorki miały charakter lokalny i były poświęcone różnym celom — od renowacji zabytkowych nagrobków po wsparcie działalności hospicyjnej.
Na co przeznaczano zebrane środki?
Na Cmentarzu Stare Powązki w Warszawie prowadzono 52. tradycyjną kwestę. Środki z tej zbiórki trafiają na ratowanie zabytkowej rzeźby nagrobnej i remonty nagrobków; w poprzednim roku podczas kwestowania zebrano ponad 270 tys. zł. Tradycję tej zbiórki zapoczątkował Jerzy Waldorff w 1974 roku, a w 2024 roku kwestowanie na Starych Powązkach zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. W akcji na Powązkach brali udział m.in. artyści z zespołu Mazowsze, aktor Artur Barciś oraz muzyk Jan Emil Młynarski.
Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie odbyła się 46. kwesta organizowana przez Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa. W ubiegłym roku zebrano tam około 74 tys. zł. W zbiórce uczestniczyli m.in. Anna Dymna, prezydent Krakowa Łukasz Gibała, Dorota Segda i Mateusz Janicki. Anna Dymna kwestuje od ponad czterdziestu lat i zwracała uwagę na zniszczenia nagrobków. Przedstawicielka Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie wskazała, że potrzeby konserwatorskie nekropolii są bardzo duże.
Gdzie jeszcze zbierano i kto włączał się w akcje?
W Szczecinie wolontariusze sześciu organizacji prowadzili kwesty na Cmentarzu Centralnym. Część pieniędzy przeznaczono na renowację nagrobka rodziny Korthaus, a inne środki trafiły do organizacji hospicyjnych. Fundacja Dom Hospicyjny – Hospicjum św. Jana Ewangelisty zebrała datki na budowę całorocznego Ogrodu Zimowego dla pacjentów, którzy nie wychodzą już samodzielnie na zewnątrz. Przy pomniku "Tym, którzy nie powrócili z morza" kwestowali członkowie Klubu Kapitanów Żeglugi Wielkiej.
W Rzeszowie Stowarzyszenie Opieki nad Starym Cmentarzem im. Włodzimierza Kozły zbierało fundusze na odnowienie kilku konkretnych grobów — m.in. dzieci Janików oraz grobów Juliana Sutowicza i Franciszki Krywaldowej. Rzeszowski Stary Cmentarz istnieje od XV wieku, a stowarzyszenie doprowadziło już do odnowienia przeszło stu zabytkowych nagrobków.
W Toruniu odbyła się 24. kwesta na cmentarzu św. Jerzego. Pieniądze przeznaczono na renowację nagrobka Leonarda Torwita oraz prace porządkowe w lapidarium. W zbiórce brali udział przedstawiciele władz miejskich i samorządowych. W Opolu zebrane środki miały wspierać renowację nagrobków Sióstr Franciszkanek Szpitalnych na cmentarzu przy ul. Wrocławskiej. W Łodzi, gdzie prowadzono 32. kwestę na Starym Cmentarzu, w ciągu ponad trzydziestu lat zebrano łącznie ponad 2 mln zł i odrestaurowano 222 nagrobki.
Jak organizowano obsługę cmentarzy? Przykład Szczecina?
W Szczecinie w okresie Wszystkich Świętych wprowadzono szczególne rozwiązania związane z ruchem i obsługą. Cmentarz Centralny był otwarty 1 listopada w godzinach 7:00–2:00, natomiast poza sezonem obowiązują inne godziny. Na czas zwiększonego ruchu ustawiono dodatkowe toalety przenośne — czterdzieści sztuk na Cmentarzu Centralnym — oraz dostawiono kontenery na odpady; w połowie października dostawiono kolejne 160 pojemników o pojemności 1100 litrów i 15 kontenerów o pojemności od 8 do 12 m³. Wywóz odpadów był realizowany dwa razy dziennie.
W związku ze wzmożonym ruchem wprowadzono ograniczenia wjazdu na teren Cmentarza Centralnego w określonych dniach. Sprzedaż stanowisk handlowych odbyła się w przetargach i udostępniono łącznie 133 stanowiska przy cmentarzach. W dniach poprzedzających Wszystkich Świętych uruchomione zostało wysunięte stanowisko dowodzenia Policji, mające poprawić reakcję służb i porządek na terenie nekropolii. Opłaty prolongacyjne za miejsca pochówku ustalono z podaniem konkretnych kwot i sposobów ich uregulowania w Wydziale Usług Cmentarnych ZUK.
Co po kwestach?
W zależności od zebranych kwot organizatorzy planują konkretne prace konserwatorskie. W niektórych miejscach — jak w Rzeszowie czy Łodzi — stowarzyszenia i komitety już w poprzednich latach prowadziły renowacje licznych nagrobków. W innych lokalizacjach środki mają trafiać częściowo na działania społeczne, np. pomoc osobom bezdomnym lub wsparcie hospicjów. W efekcie wieloletnich zbiórek odrestaurowano setki nagrobków i utrzymano działalność lokalnych inicjatyw konserwatorskich.
W Łodzi, w ciągu ponad trzydziestu lat działań kwestowych, zebrano ponad 2 mln zł i odnowiono 222 nagrobki.
