| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 1867, Uliszki (powiat trocki) |
| Śmierć | 5 czerwca 1929, Warszawa |
| Zawód | Kartograf, publicysta, wydawca |
| Rodzina i związki | |
| Rodzice | Romuald i Albertyna z domu Beręsowicz |
| Małżeństwo | Wanda Weronika, córka Antoniego Bobińskiego (ślub 1894) |
| Działalność | |
| Miejsce pracy | Warszawa |
| Wydawnictwo | księgarnia i wydawnictwo przy ul. Wareckiej |
Józef Michał Bazewicz urodził się w Uliszkach w powiecie trockim i około 1885 przybył do Warszawy. Początkowo pracował jako urzędnik na poczcie głównej, a od końca XIX wieku zajął się prowadzeniem księgarni i działalnością wydawniczą, specjalizując się później w mapach i atlasach.
Życiorys i początki działalności
Pochodził z rodziny Romualda i Albertyny z domu Beręsowicz. Szkołę średnią ukończył w Prusach, a do Warszawy przybył około 1885 roku, gdzie podjął pracę w urzędzie pocztowym. W Warszawie poznał Wandę Weronikę, córkę urzędnika pocztowego Antoniego Bobińskiego, i w 1894 zawarł z nią związek małżeński.
Wczesne lata działalności wydawniczej wiążą się z księgarnią przy ul. Wareckiej 9, którą założył jeszcze przed ślubem. Początkowo prowadził sprzedaż pism skierowanych do prowincji i wydawał książki różnych autorów, co stało się podstawą dalszego rozwoju w kierunku wydawnictw kartograficznych.
Działalność wydawnicza i kartograficzna
Na przełomie XIX i XX wieku zakończył prowadzenie księgarni i skoncentrował się na wydawnictwach kartograficznych. W 1902 opublikował dwutomowy Przewodnik po Królestwie Polskim wraz z Antonim Bobińskim, do którego dołączył przygotowaną przez siebie wielką mapę ścienną Guberni Królestwa Polskiego. Jako wydawca kładł nacisk na publikacje użyteczne w warunkach ograniczonego dostępu do podobnych skorowidzów i map.
Katalog wydawniczy i znaczące prace
Do ważniejszych prac wydanych przez Bazewicza należy Atlas geograficzny ilustrowany Królestwa Polskiego z 1907 roku. W kolejnych latach ukazywały się wydania dotyczące Polski w różnych okresach historycznych — między innymi atlas z granicami z 1770 roku — oraz mapy obszarów plebiscytowych, Litwy i Rusi, Europy i części świata. Specjalizował się w mapach dużych formatów, które przez pewien czas miały duże zastosowanie w szkolnictwie i w obrocie ogólnym.
Krytyka, procesy i utrata lokalu
W połowie lat 20. XX wieku pojawiła się ostra krytyka technicznej i naukowej jakości jego map. Nowe wydawnictwa konkurencyjne sprawiły, że w 1926 mapy Bazewicza wykluczono ze szkolnictwa. W odpowiedzi wydawca prowadził intensywną kampanię obronną na łamach prasy i w ulotkach.
W toku konfliktów publicznych doszło do sporów prawnych. W 1927 Kazimierz Czyński ośmieszał postać Bazewicza, a sam wydawca wytoczył mu proces. Ignacy Baliński wytoczył Bazewiczowi osobny proces, w wyniku którego był skazany na trzy miesiące więzienia i stracił lokal przy ul. Wareckiej 10.
Choroba i śmierć
Po latach zawodów i sporów u Bazewicza rozwinęła się nieuleczalna choroba umysłowa, która wymagała hospitalizacji w szpitalu Jana Bożego. Tam odmawiał przyjmowania pokarmu i był odżywiany sztucznie. Po sześciomiesięcznym pobycie w szpitalu zmarł 5 czerwca 1929 roku w wieku 62 lat.
Publikacje i reprinty
Do opublikowanych przez niego prac należą między innymi: Prawdy historyczne, konieczności dziejowe i zadania Polski (Warszawa 1921) oraz Atlas historyczny Polski (Warszawa 1916). Jego atlas z 1907 został w XIX wieku przyjęty z zainteresowaniem, a w 2009 ukazał się jego reprint przygotowany przez Wydawnictwo Graf-ika.
Józef Michał Bazewicz został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w grobowcu rodzinnym.
