środa, 18 listopada Imieniny: Roman, Klaudyna, Karolina
Kontakt
Teraz środa, 18 listopada 2026
Znane osoby

Jerzy Bronisławski — pułkownik kontrwywiadu, prawnik i pisarz

• Łukasz Dąbrowski • 4 min czytania

Jerzy Bronisławski (ur. 7 maja 1930 w Łodzi) był pułkownikiem kontrwywiadu cywilnego PRL, prawnikiem i autorem powieści oraz wspomnień o tematyce wywiadowczej i przyrodniczej.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoJerzy Bronisławski
Data urodzenia7 maja 1930
Miejsce urodzeniaŁódź
Zawód / rolepułkownik kontrwywiadu, prawnik, pisarz, pilot, przewodnik tłumacz
Kariera
Praca w MSW1949–1974 (kontrwywiad cywilny)
Stanowiskakierownik sekcji kontrwywiadu; rezydentura w Berlinie Wschodnim; pierwszy rzecznik prasowy MSW (marzec 1971–grudzień 1974)
Wykształcenie
UczelniaUniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (prawo, doktorat)
Twórczość
Wybrane publikacje„Zanim przyjdą o świcie”, „Szpiegostwo, wywiad, paragrafy”, „Lasy, zwierzęta i ludzie”, „...i kontrwywiad”
Odznaczenia i członkostwa
OdznaczeniaZłoty Krzyż Zasługi (1953); Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975)
CzłonkostwoZwiązek Literatów Polskich

Jerzy Bronisławski połączył służbę w kontrwywiadzie z pracą naukową i działalnością literacką. Jego kariera w strukturach bezpieczeństwa państwa trwała od końca lat 40. do połowy lat 70. XX wieku, później skupił się na pisaniu i przewodnictwie turystycznym.

Jak wyglądały jego lata młodości i rodzina?

Urodził się w Łodzi w 1930 roku. Jego ojciec, Marcin Bronisławski, był przedsiębiorcą transportowym i brał udział w akcji zbierania funduszy na zakup samolotu dla Wojska Polskiego. Przedwojenne i wojenne doświadczenia rodziny wpłynęły na dalsze losy Bronisławskich; ojciec trafił później do obozu, a Jerzy z matką byli wysłani na przymusowe roboty, które osłabiły im zdrowie.

Gdzie i w jakich zadaniach pracował w kontrwywiadzie?

W październiku 1949 roku rozpoczął służbę w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Olsztynie. Po rozpracowaniu siatki związków określanych jako Werwolf został przeniesiony do Wydziału I Departamentu I MBP w Warszawie, gdzie zajmowano się zwalczaniem szpiegostwa na rzecz RFN oraz dawnych struktur prohitlerowskich. W połowie lat 50. studiował w szkole kontrwywiadu w Moskwie, a następnie kierował sekcją kontrwywiadu zajmującą się wywiadem USA oraz sekcją rozpracowującą akredytowanych w Polsce zagranicznych dziennikarzy.

W latach 1959–1961 pracował w rezydenturze polskiego kontrwywiadu w Berlinie Wschodnim. Po powrocie do Warszawy działał w specjalnej grupie kontrwywiadu powołanej do prowadzenia niewyjaśnionych wcześniej spraw. Od marca 1971 do grudnia 1974 roku pełnił funkcję pierwszego rzecznika prasowego MSW.

W jakim zakresie rozwijał działalność naukową i literacką?

W czasie służby studiował prawo na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obronił pracę doktorską pt. Szpiegostwo, wywiad i dywersja w polskim prawie karnym (1772–1960), na podstawie której w 1974 roku opublikował książkę Szpiegostwo, wywiad, paragrafy.

Pisaniem zajął się od początku lat 60. Jego pierwsze opowiadanie „Kariera” zdobyło drugą nagrodę w konkursie tygodnika. Napisał powieści i reportaże dotyczące pracy kontrwywiadu, powieści sensacyjno-szpiegowskie oraz prozę o tematyce przyrodniczej. Jedną z powieści, Zanim przyjdą o świcie (1969), przekształcono w scenariusz filmu Orzeł i reszka (1974).

Jakie były jego zajęcia po zakończeniu służby?

Po zakończeniu pracy w MSW Bronisławski od 1976 roku pracował jako przewodnik i tłumacz dla grup niemieckojęzycznych, szczególnie przyjeżdżających na polowania. Doświadczenia z tej działalności opisał w książce Lasy, zwierzęta i ludzie (1988). Pozostał także aktywny w środowisku literackim jako członek Związku Literatów Polskich.

Jakie publikacje i nagrody wymienić?

Jego dorobek obejmuje zarówno powieści sensacyjne i kryminalne, jak i opracowania z zakresu prawa karnego oraz wspomnienia. Wybrane tytuły to m.in. Niewidzialni w tłumie (1967), Zanim przyjdą o świcie (1969), Szpiegostwo, wywiad, paragrafy (1974), ...i kontrwywiad (1997) oraz Lasy, zwierzęta i ludzie (1988).

Wyróżnienia obejmują drugą nagrodę za opowiadanie „Kariera” w konkursie tygodnika (przełom 1961–1962) oraz drugą nagrodę w ogólnopolskim konkursie literackim im. Eugeniusza Paukszty w 2003 roku za powieść Wczorajsze jutro. Otrzymał także Złoty Krzyż Zasługi (1953) i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975).

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Jerzy Bronisławski?
Urodził się 7 maja 1930 roku w Łodzi.
Jakie stanowiska pełnił w strukturach bezpieczeństwa państwa?
Pracował w MSW w latach 1949–1974, głównie w kontrwywiadzie; m.in. w Wydziale I Departamentu I MBP, w rezydenturze w Berlinie Wschodnim oraz jako pierwszy rzecznik prasowy MSW (marzec 1971–grudzień 1974).
Jakie książki napisał Jerzy Bronisławski?
Napisał m.in. "Niewidzialni w tłumie", "Zanim przyjdą o świcie", "Szpiegostwo, wywiad, paragrafy", "Lasy, zwierzęta i ludzie" oraz wspomnienia "...i kontrwywiad".
Jakie odznaczenia otrzymał?
Otrzymał Złoty Krzyż Zasługi w 1953 roku oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski w 1975 roku.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI. Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Łukasz Dąbrowski

Nazywam się Łukasz Dąbrowski i w redakcji polskago.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Polską: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również