| Podstawowe informacje | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Aleksandr Michajłowicz Bartieniew |
| Data urodzenia | ok. 1868 |
| Miejsce urodzenia | brak danych |
| Data śmierci | 12 grudnia 1932 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Zawód i sprawa | |
| Rola | kornet grodzieńskiego pułku lejbgwardii carskiej |
| Znany z | zabójstwo Marii Wisnowskiej |
| Stan cywilny | nigdy nie był żonaty |
| Wyrok | 8 lat ciężkich robót na Syberii, ułaskawiony przez cara |
Aleksandr Bartieniew był oficerem lejbgwardii i osobą centralną w głośnej sprawie zabójstwa aktorki Marii Wisnowskiej. Jego życie osobiste i proces przyciągnęły uwagę opinii publicznej i literatów. Sprawa pozostała inspiracją dla kilku utworów teatralnych, powieści i filmu.
Jak wyglądał związek Bartieniewa z Marią Wisnowską?
Bartieniew był zaręczony z Marią Wisnowską mimo sprzeciwu ojca. Historycy podają, że aktorka wielokrotnie wykorzystywała i upokarzała młodego oficera, a on był wobec niej głęboko zazdrosny. Z myślą o spotkaniach wynajął garsonierę przy ul. Nowogrodzkiej 14 w Warszawie, opłacaną z pieniędzy przesyłanych przez ojca.
W nocy 30 czerwca 1890 spotkał się z Wisnowską na kolacji w tej kamienicy, po której zastrzelił ją z pistoletu. W literaturze i przekazach jako motywy zbrodni wymienia się zazdrość oraz chęć zemsty. Pojawia się też legenda, że aktorka miała namówić go do zabicia jej i popełnienia samobójstwa, czego Bartieniew nie dokonał.
Jak przebiegał proces i jakie były konsekwencje?
W czasie procesu Bartieniewa bronił rosyjski adwokat Fiodor Plewako. Mowa obrończa Plewako przeszła do historii rosyjskiego sądownictwa i stała się jednym z najbardziej zapamiętanych elementów procesu.
Sąd skazał Bartieniewa na osiem lat ciężkich robót na Syberii. Po wydaniu wyroku został jednak ułaskawiony przez samego cara. Nigdy nie zawarł związku małżeńskiego, a w późniejszym życiu miał problemy z nadużywaniem alkoholu.
Jakie dzieła powstały na podstawie tej sprawy?
Burzliwy romans i okoliczności zabójstwa stały się tematem twórczym dla kilku pisarzy i filmowców. Sprawa inspirowała powieści, romanse i scenariusze oraz wpłynęła na historię kina i literatury.
Do utworów inspirowanych historią Bartieniewa i Wisnowskiej należą:
- roman Julija Jelca „Choroba wieku” (prawdopodobnie 1891)
- film niemy „Ludzie bez jutra” w reżyserii Aleksandra Hertza – pierwotny tytuł „Sprawa Barteniewa”
- Iwan Bunin „Sprawa korneta Jełagina” (1925), oparta na aktach procesu opublikowanych w 1891 roku w Petersburgu
- romans Stanisława Antoniego Wotowskiego „Maria Wisnowska w więzach tragicznej miłości”
- powieść Władysława Terleckiego „Czarny romans” (1974)
- książka Agaty Tuszyńskiej „Maria Wisnowska. Jeśli mnie kochasz - zabij” (Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, 2003)
