Raport „Zalecenia Komitetu Praw Dziecka ONZ dla Polski. Ocena realizacji i rekomendacje dla władz”, opracowany przez Koalicję Organizacji Pozarządowych przy wsparciu UNICEF Polska, wykazuje poważne braki w ochronie praw dzieci. Dokument wskazuje, że niemal połowa dorosłych nie zdaje sobie sprawy, iż w Polsce obowiązuje zakaz stosowania kar cielesnych wobec nieletnich. Renata Bem, dyrektor generalna UNICEF Polska, podkreśla potrzebę opracowania kompleksowej strategii dla dzieci oraz ratyfikowania III Protokołu fakultatywnego Konwencji o prawach dziecka, który umożliwiłby dzieciom składanie skarg bezpośrednio do Komitetu Praw Dziecka ONZ.
Dlaczego eksperci alarmują o brakach w ochronie praw dziecka?
Autorzy raportu wskazują na niewystarczające mechanizmy ścigania przypadków przemocy wobec dzieci i braki w systemie wsparcia dla ofiar. Eksperci postulują wdrożenie modelu Barnahus, w którym służby współpracują w jednym miejscu, aby skuteczniej pomagać pokrzywdzonym dzieciom. Organizacje zwracają uwagę na potrzebę ochrony prywatności nieletnich sprawców przestępstw seksualnych i sprzeciwiają się ich publicznemu ujawnianiu.
Co przewiduje prawo i jakie zmiany są postulowane?
W polskim porządku prawnym zakaz stosowania kar cielesnych wobec dzieci obowiązuje od 1 sierpnia 2010 roku. Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że zakaz ma charakter absolutny i nie przewiduje wyjątków. RPO argumentuje to odwołaniem do przepisów konstytucyjnych dotyczących godności człowieka oraz do standardów wynikających z orzecznictwa europejskiego.
Rzecznik wystąpił też wobec kontrowersyjnych publikacji, które promowały stosowanie kar cielesnych, żądając uwzględnienia standardów ochrony praw dziecka przy podejmowaniu decyzji wydawniczych. W raporcie podniesiono także kwestię systemu pieczy zastępczej — Tomasz Thun-Janowski ze Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce wskazał, że w pieczy zastępczej przebywa około 78 000 dzieci i że nie wszystkie dzieci otrzymują rodzinne formy opieki.
Jakie dowody zdrowotne i społeczne wskazano?
Raport przypomina wyniki badań pokazujące, że kary fizyczne, w tym „klapsy”, nie przynoszą korzyści wychowawczych i wiążą się z negatywnymi skutkami dla rozwoju dzieci. Naukowe publikacje, przywoływane przez autorów, potwierdzają związek między stosowaniem kar cielesnych a długofalowymi problemami emocjonalnymi i społecznymi.
Rzecznik Praw Obywatelskich ponowił pismo w sprawie promowania kar cielesnych 25 lutego 2020 r.
