Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało zmiany, które wejdą w życie wraz z październikową aktualizacją listy leków refundowanych. Zmiany obejmują zarówno nowe refundacje dla chorób rzadkich, jak i modyfikacje reguł w programach lekowych dotyczących m.in. raka płuca oraz nadciśnienia płucnego u dzieci. Resort zapowiada też nowe zasady zarządzania wykazami leków wydawanych bezpłatnie, zwłaszcza listą 65+.
Jakie nowe refundacje pojawią się od października?
Od października na listę refundacyjną trafi pierwszy refundowany lek dla pacjentów z chorobą genetyczną VHL (von Hippel‑Lindau). Choroba ta dotyczy w Polsce ponad tysiąca osób, dlatego resort uznał refundację za odpowiedź na niezaspokojoną potrzebę medyczną. W tej samej aktualizacji przewidziano refundację leku Agamree dla chorych z dystrofią mięśniową Duchenne'a; miesięczny koszt terapii zbliża się do prawie 30 000 zł, co podkreśla skalę wsparcia finansowego.
Nie wszystkie oczekiwane terapie otrzymały refundację. Ministerstwo wskazało, że jedna z badanych terapii dla dystrofii mięśniowej nie zostanie refundowana, ponieważ Europejska Agencja Leków odmówiła dopuszczenia jej do obrotu w Unii Europejskiej po braku istotnej różnicy wobec placebo w głównym badaniu klinicznym.
Co zmienia się w programach lekowych?
W programie lekowym oznaczonym jako B6, obsługującym dużą grupę pacjentów z rakiem płuca, wprowadzono możliwość tzw. wakacji terapeutycznych. Po dwóch latach immunoterapii pacjent będzie mógł być obserwowany bez stałego podawania leku i powrócić do leczenia innowacyjnego w przypadku progresji choroby. Analogiczne rozwiązanie funkcjonuje już w leczeniu czerniaka i zostało wypracowane m.in. we współpracy z Polską Grupą Raka Płuca.
Dla dzieci z nadciśnieniem płucnym zapowiedziano zmiany w zakresie warunków prowadzenia terapii w programie lekowym. Resort nie przedstawił wszystkich szczegółów klinicznych, ale wskazał na modyfikacje kwalifikacji i schematów terapeutycznych, które mają wejść w życie wraz z październikową aktualizacją.
Jakie decyzje dotyczą list bezpłatnych leków, w tym 65+?
Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk zapowiedziała ogłoszenie zarządzenia tworzącego jasną procedurę zarządzania listami bezpłatnych leków. Celem jest ograniczenie sytuacji, w których NFZ finansuje drogie leki oryginalne mimo istnienia tańszych odpowiedników o tej samej substancji czynnej. Ministerstwo wskazało, że lista 65+ obejmuje około 95% wszystkich leków z wykazu refundacyjnego i że finansowanie leków bezpłatnych przekroczyło w 2025 roku 9 mld zł.
Proponowany mechanizm przewiduje zaproszenia do negocjacji ceny dla produktów, w których występują duże dysproporcje cenowe w ramach grup limitowych. Resort zastrzegł, że nie zamierza stosować automatycznych usunięć z listy, a każda sytuacja będzie analizowana indywidualnie z uwzględnieniem bezpieczeństwa lekowego i dostępności terapii. Wiceminister zapowiedziała ogłoszenie zarządzenia jeszcze w ostatnim tygodniu sierpnia 2026.
Co pozostaje bez zmian wobec szczepień sezonowych?
Resort potwierdził brak zmian w zasadach refundacji szczepień przeciw grypie przed sezonem 2026/2027. Szczepionka przeciw grypie ma być w pełni refundowana dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia, dla osób w wieku 65 lat i więcej oraz dla kobiet w ciąży i w połogu. Dodatkowo zapowiedziano refundację co najmniej jednej szczepionki przeciw wirusowi RSV dla kobiet w ciąży i osób powyżej 65. roku życia.
Przepisy dotyczące refundacji szczepionek pozostają częścią wykazu leków refundowanych, który Ministerstwo aktualizuje co kwartał. Obowiązuje zasada wystawiania recepty na szczepionkę, nawet gdy jej koszt jest w pełni refundowany.
Jakie będą praktyczne skutki dla pacjentów?
Wprowadzone od października refundacje i zmiany w programach mają rozszerzyć dostęp do terapii dla wybranych grup pacjentów, zwłaszcza chorób rzadkich. Modyfikacje w programie B6 mogą skutkować krótszym czasem podawania immunoterapii u części pacjentów z rakiem płuca oraz możliwością powrotu do leczenia w razie nawrotu. Procedura negocjacji cen na listach bezpłatnych ma potencjał uwolnienia środków, które resort deklaruje przeznaczyć na kolejne leki apteczne i innowacyjne terapie.
Zarządzenie dotyczące list bezpłatnych ma zostać ogłoszone jeszcze w sierpniu 2026 i następnie zastosowane w procedurach związanych z kolejnymi aktualizacjami wykazów refundacyjnych.
