W projekcie ustawy budżetowej na 2027 rok, opublikowanym przez Ministerstwo Finansów i przekazanym do Rady Dialogu Społecznego, zapisano zwiększenie środków na Fundusz Kościelny do 283 mln 560 tys. zł. Równocześnie prace nad rządową propozycją likwidacji funduszu prowadzi specjalny zespół międzyresortowy, którym kieruje lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz, lecz ich efekty na razie nie są widoczne.
Dlaczego budżet funduszu rośnie?
Kwota zapisana w projekcie budżetu na 2027 r. jest wyższa o 11 mln zł w porównaniu z planem na 2026 r., kiedy to przewidziano 272 mln 560 tys. zł. W kolejnych latach wydatki już rosły: w 2025 r. wpisano 275 mln 710 tys. zł, a w 2024 r. – 257 mln zł. Ministerstwo Finansów poinformowało, że projekt trafił do konsultacji społecznych za pośrednictwem Rady Dialogu Społecznego i został przyjęty przez rząd na dodatkowym posiedzeniu.
Na co przeznaczane są środki z Funduszu Kościelnego?
Fundusz powstał na mocy ustawy z 20 marca 1950 r. jako forma rekompensaty za przejęcie nieruchomości ziemskich. Obecnie około 95 proc. wydatków z funduszu stanowią składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla osób duchownych. Raport Najwyższej Izby Kontroli za lata 2021–2023 wskazuje, że z Funduszu Kościelnego MSWiA wydatkowało łącznie 618 mln 433 tys. zł, z czego 585 mln 265 tys. zł przeznaczono na opłacanie składek, 31 mln 728 tys. zł na konserwacje i remonty obiektów zabytkowych, a 1 mln 439 tys. zł na wsparcie działalności charytatywno-opiekuńczej.
Co z planowaną likwidacją funduszu?
Likwidacja Funduszu Kościelnego była jednym z punktów programu Koalicji Obywatelskiej na pierwsze 100 dni rządów. Formalnie zadanie prowadzi zespół międzyresortowy pod przewodnictwem Władysława Kosiniaka-Kamysza, ale rozmówcy z kręgów koalicyjnych oceniają, że wypracowanie rządowego projektu skierowanego do Sejmu jest mało prawdopodobne. Anna Maria Żukowska, szefowa klubu Lewicy, zapowiedziała złożenie poselskiego projektu jako alternatywy dla rządowej inicjatywy.
Konsekwencje dla finansów publicznych
Zwiększenie wydatków na Fundusz Kościelny wpisuje się w szerszy kontekst projektowanych wydatków budżetowych na 2027 r., obejmujący m.in. waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Szacowany koszt waloryzacji w 2027 r. ma wynieść około 16,7 mld zł, co jest elementem oddzielnego programu wydatkowego wpływającego na ogólną sytuację budżetu państwa.
Obecny stan prac nad likwidacją funduszu oznacza, że zmiany strukturalne wymagające projektu rządowego pozostają niepewne. Decyzja o dalszych krokach legislacyjnych zależeć będzie od ustaleń koalicyjnych i inicjatyw poselskich.
