W polskich szkołach i placówkach oświatowych brakuje młodych nauczycieli. Według danych Ministerstwa Edukacji zaledwie 4% zatrudnionych ma mniej niż 30 lat. Wskaźnik ten plasuje Polskę wśród krajów UE z najniższym udziałem młodych pedagogów.
Jak wygląda struktura wieku i płci kadry?
Średni wiek nauczycieli w Polsce mieści się w przedziale środkowych lat czterdziestych. Różne opracowania podają wartości bliskie 46–47 lat; kobiety są przeciętnie nieco młodsze niż mężczyźni. Zawód jest silnie sfeminizowany — około 84% kadry to kobiety. Relacje dotyczące skrajnych przypadków różnią się: w jednym zestawieniu jako najmłodszego nauczyciela wskazano osobę w wieku 18 lat, a najstarszego w wieku 90 lat, w innym — 19 i 88 lat.
Gdzie brakuje nauczycieli?
Kuratoria oświaty publikują oferty zatrudnienia na konkretne stanowiska. Na 6 października opublikowano 3 860 ogłoszeń, które łącznie wykazują 2 488,28 wolnych etatów. Najwięcej ogłoszeń dotyczy nauczycieli współorganizujących kształcenie uczniów z niepełnosprawnościami. Wysokie zapotrzebowanie zgłaszane jest też na nauczycieli wychowania przedszkolnego, nauczycieli matematyki, psychologów szkolnych, lektorów języka angielskiego, pedagogów specjalnych, nauczycieli języka polskiego, nauczycieli przedmiotów zawodowych, nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej oraz wychowawców świetlicy.
Co zmienia się w kształceniu i warunkach zatrudnienia?
Resort edukacji wprowadził zmiany w standardach kształcenia nauczycieli. Nowe przepisy przewidują między innymi pięcioletni cykl kształcenia jako jednolite studia magisterskie lub kontynuację studiów I i II stopnia w tym samym zakresie. Kształcenie nauczycieli edukacji wczesnej oraz nauczycieli‑pedagogów specjalnych ma być prowadzone w ramach jednolitych studiów magisterskich. Studia podyplomowe nadające kwalifikacje nauczycielskie będą mogły prowadzić uczelnie, które kształcą nauczycieli na studiach I lub II stopnia albo jednolitych studiach magisterskich.
Wprowadzono też świadczenie na start dla nauczycieli stażystów — jednorazową kwotę 1000 zł, wypłacaną do 30 września roku, w którym nauczyciel rozpoczął staż. Krytycy wskazywali, że pensje początkujących nauczycieli bywają bliskie minimalnemu wynagrodzeniu; przy założonym minimalnym wynagrodzeniu w gospodarce na poziomie 2 600 zł brutto niektórzy młodzi nauczyciele mogli znaleźć się poniżej tej granicy. Przykładowo, w jednym z zestawień wynagrodzenie zasadnicze stażysty z tytułem magistra bez przygotowania pedagogicznego wynosiło 2 466 zł, a kontraktowego około 2 509 zł.
Na 6 października zarejestrowano 3 860 ofert pracy wskazujących 2 488,28 etatów.
