We wrześniu i październiku 2026 r. media lokalne, organizacje pozarządowe i samorządy opublikowały informacje dotyczące problemów z dostępnością alertów wysyłanych przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Osoby z orzeczoną niepełnosprawnością oraz ich opiekunowie wskazują na trudności w zrozumieniu treści wiadomości, brak jasnych instrukcji oraz na brak mechanizmów zgłaszania potrzeby asysty podczas ewakuacji. Ekspertka z Fundacji Avalon zwraca uwagę na język komunikatów i na konieczność dostarczenia precyzyjnych wskazówek dla różnych grup odbiorców.
Dlaczego język alertów utrudnia odbiór?
Komunikaty RCB zawierają określenia formalne i słowa fachowe, które dla części odbiorców bywają abstrakcyjne. Przykłady to zdania typu "sytuacja jest monitorowana" oraz sformułowania odnoszące się do przestrzeni powietrznej lub działań lotnictwa, które nie wyjaśniają, co ma robić osoba otrzymująca wiadomość. Dla osób z trudnościami poznawczymi taki język rodzi dodatkowe pytania i niepokój. Jasne, krótkie polecenia i opis kolejnych kroków zwiększają użyteczność komunikatu.
Jakie braki w dostępności wskazują osoby z niepełnosprawnościami?
Osoby poruszające się na wózkach sygnalizują, że polecenia typu "znajdź bezpieczne miejsce" nie uwzględniają problemów z dotarciem do schronienia ani barier architektonicznych. Głusi zwracają uwagę, że po otrzymaniu komunikatu o ćwiczeniach nie ma jasnej informacji, czy alarm zakończył się, ani czy pojawiły się nowe sygnały dźwiękowe wymagające reakcji. Zdarza się też, że alerty są szybko odwoływane, co dodatkowo dezorientuje odbiorców. Brak procedury zgłaszania potrzeby asysty przy ewakuacji to kolejna luka, na którą wskazują organizacje działające na rzecz dostępności.
Co robią władze i co może się zmienić?
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa poinformowało o rozpoczęciu rozmów ze środowiskiem osób potrzebujących szczególnej pomocy i o zebraniu rekomendacji od przedstawicieli osób głuchych. RCB deklaruje analizę formułowania komunikatów pod kątem czytelności i dostępności. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pracuje nad wdrożeniem technologii Cell Broadcast, która pozwala na wysyłanie komunikatów, które dotrą na telefony nawet przy włączonym wyciszeniu. Eksperci i organizacje podkreślają, że procedury powinny uwzględniać potrzeby różnych grup odbiorców i umożliwiać zgłaszanie prośby o pomoc przy ewakuacji.
Praktyczne informacje i wskazówki
Przygotowanie obejmuje sprawdzenie najbliższego punktu schronienia i ocenę trasy do niego pod kątem własnych możliwości oraz barier architektonicznych. Zaleca się uwzględnienie w zestawie ewakuacyjnym regularnie przyjmowanych leków i urządzeń niezbędnych do codziennego funkcjonowania. W budynkach bez dostępu do punktu schronienia wskazane są pomieszczenia wewnętrzne bez okien, położone możliwie najniżej lub oddzielone dwiema ścianami od zewnętrza. Oficjalne materiały RCB i MSWiA odsyłają do list lokalnych punktów schronienia i instrukcji; do sprawdzenia lokalizacji punktów przeznaczonych do ukrycia można użyć strony gdziesieukryc.pl.
Jakie kroki zapowiedziano dalej?
RCB zapowiada kontynuację spotkań konsultacyjnych z przedstawicielami środowisk osób z niepełnosprawnościami oraz analizę sposobu formułowania komunikatów. MSWiA prowadzi prace nad wdrożeniem rozwiązań technologicznych, które mają poprawić dostarczanie alertów na urządzenia mobilne. Organizacje działające na rzecz dostępności deklarują gotowość udziału w opracowywaniu nowych procedur.
Ponad 5 mln osób z orzeczoną niepełnosprawnością w Polsce to argument za tym, aby system ostrzegania uwzględniał ich potrzeby na etapie projektowania komunikatów i procedur.
